ว่านหางช้าง..ชื่อว่าว่าน นอกจากจะใช้เป็นพืชทางสิริมงคล เป็นไม้ประดับ หรือเป็นพืชที่ประดับตกแต่งให้ความสวยงาม ยังมีประโยชน์ทางยา

ชื่อว่าว่าน นอกจากจะใช้เป็นพืชทางสิริมงคล เป็นไม้ประดับ หรือเป็นพืชที่ประดับตกแต่งให้ความสวยงาม ยังมีประโยชน์ทางยา เช่นว่านหางจระเข้ เป็นต้น ปัจจุบันนี้ มีการรวบรวมพืชสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐานสำหรับอาเซียนขึ้นใช้ เพื่อแก้อาการพื้นฐานก่อนจะไปพบแพทย์ ในการนี้ ว่านหางช้าง ได้อยู่ในรายชื่อพืชของอาเซียนด้วย ดังรายละเอียดดังนี้

ว่านหางช้าง มีการใช้ทางสาธารณสุขมูลฐาน  ในทั่วโลก ในหลายประเทศได้แก่ ลาว กัมพูชา มาเลเซีย ไทย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ เมียนม่าร์ สิงคโปร์ อังกฤษ ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น และ เกาหลี เป็นไม้ล้มลุก สูงประมาณ ครึ่งถึง หนึ่งเมตร มีอายุ 2-3 ปี มีราก ออกเป็นแนวนอน ลำต้นอยู่ใต้ดิน ใบเดี่ยวออกหนาแน่นที่โคนต้น ใบเป็นรูปดาบ โคนใบเป็นกาบ ใบส่วนบนขนาดเล็กลง ดอกช่อ ด้านนอกสีเหลือง ขอบกลีบและด้านในสีส้ม มีประสีแดงเข้ม ผลรูปไข่ มีสามพู เปลือกบาง เมล็ดสีดำ แตกออกเป็นสามซีก มีผลสีน้ำเงินออกดำมันมีทรงกลม  ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Iris domestica (L.) Goldblatt & Mabb. ทางไทยนิยมปลูกไว้บริเวณหน้าบ้าน เป็นไม้ประดับ และ เพื่อป้องกันสิ่งชั่วร้าย และใช้เป็นยา  โดยส่วนที่ใช้เป็นยาได้แก่ ราก มีรสขม และฉุน (acrid) ทางแพทย์พื้นบ้านเวียดนาม (1) ใช้เหง้าเป็นยาแก้ไอ ขับปัสสาวะ ขับลม  นอกจากนี้ ยังใช้ในตำรับยาแก้อักเสบในส่วนลำคอ คอหอย และแก้ไอ หืด นำมาต้มดื่ม ในลาว นอกจากใช้เหง้าแก้ไอ แก้ทอลซิลอักเสบ ใบยังใช้แก้ท้องผูก แก้ปวดมดลูก ประจำเดือนไม่ปกติ ใช้ต้มกิน ตำรับยาเกาหลี กล่าวว่าว่านหางช้างมีคุณสมบัติยับยั้งเชื้อรา ไวรัส แก้แพ้ แก้อักเสบ (2)

การใช้ทางสาธารณสุขมูลฐานของอาเซียน ใช้แบบสด 10-2- กรัม หรือแห้ง 5-10 กรัม ต้มน้ำดื่ม จนอาการหายไป ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ การเตรียมพืชแห้ง (3) เก็บเหง้าเมื่ออายุ 2-3 ปี ล้างให้สะอาด ตัดเป็นชิ้นเล็ก ๆ ตากให้แห้ง เก็บในภาชนะแห้งที่ปิดสนิทในที่แห้ง

สารเคมีในต้นได้แก่ ไกลโคไซด์ ได้แก่ บีแลมแคนดิน เทคโตลิดิน และ อิริดิน (1) เมื่อเร็วๆ นี้พบสาร ฮิสไปดูลิน และ 5, 4’-dihydroxy-6,7-methylene dioxy-3’-methxy flavone สกัดจากรากของว่านหางช้าง (3)

เนื่องจากว่านหางช้าง เป็นพืชล้มลุก แต่ก็มีอายุหลายปี มีดอกที่สวยงาม และแปลกตา เป็นกล้วยไม้ชนิดหนึ่ง นำมาใช้ประโยชน์ทางยาได้  แต่การใช้ประโยชน์ภายหลังปลูก 2-3 ปี พืชก็จวนจะหมดอายุ จึงควรปลูก และเก็บรากสะสมไว้เป็นสมุนไพร เพื่อใช้ยามฉุกเฉิน โดยกรมวิธีการแปรรูปดังกล่าวมาแล้ว จึงจะใช้ประโยชน์ทันท่วงที และ คุ้มค่า

 

เอกสารอ้างอิง

  1. Nguyen Van Duong, Medicinal Plants of Vietnam, Cambodia and Laos. Library of Congress. 1993.
  2. Boonhong Soouthavong, Medicinal plants and Herbs in The Lao People’s Democratic Republic Vol. 1. National Library of Laos Cataloging in Publication Data (CIP), 2013.
  3. The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). Asean Task Force on Traditional medicine (ATFTM). Herbal Medicines Used in Primary Health Care in Asean, Department for Development of Thai Traditional and Alternative Medicine The Nippon Foundation. 2014.

 

บทความโดย  รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด

ภาพประกอบโดย สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์

สกู๊ปพิเศษ
ข่าวเขียวมะกอก
ว่านหางช้าง..ชื่อว่าว่าน นอกจากจะใช้เป็นพืชทางสิริมงคล เป็นไม้ประดับ หรือเป็นพืชที่ประดับตกแต่งให้ความสวยงาม ยังมีประโยชน์ทางยา
ข่าวเขียวมะกอก
ผักดีด สมุนไพรล้านนา..คำว่าผัก ที่เข้าทางยาพื้นบ้าน มีอยู่มากหลาย เช่น ผักกูดหลวง ผักกันเถิง (คันทรง) ผักยุ่ง (หญ้าผมยุ่ง) ผักเข้า (ฟักข้าว) ผักเค็ด ผักจิก ผักแคบ (ตำลึง) ผักชี ผักตบ ผักตีนรุ้ง ผักเทิ่ง ผักบุ้ง ผักบุ้งปิง ผักปรัง..
ข่าวเขียวมะกอก
นางแย้ม เป็นไม้พุ่ม มีชื่อวิทยาศาสตร์ คือ Clerodendrum chinense (Osbeck) Mabb.อยู่ภายใต้วงศ์ Ajugoideae พบว่า พืชกลุ่มนางแย้มมี 150 ชนิด
ข่าวเขียวมะกอก
หญ้าจิยอบ..ไมยราบ (Mimosa pudica L.) ทางเหนือเรียกหญ้าจิยอบ มีความหมายคือเมื่อแตะ (จิ) ถูกพืชนี้ จะทำให้ใบพืชหดลีบตัว
ข่าวเขียวมะกอก
ดอกไม้เป็นยา..ในชีวิตประจำวัน ของคนล้านนา จะผูกพันกับวัด ในทุกวันพระ การทำบุญที่วัด นอกจากใส่บาตร
ทั้งหมด
บทความ / เรื่องน่ารู้
ข่าวเขียวมะกอก
KM กับสื่อดิจิทัล ผลงานเพื่อการเรียนการสอน..การนำแนวคิดการสื่อสารดิจิทัล มาเป็นกระบวนการพัฒนางานที่มีมิติหลากหลาย เป็นทิศทางที่มองมุ่งถึงประโยชน์..
ข่าวเขียวมะกอก
กิจกรรมเตรียมความพร้อมนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ปีการศึกษา 2560 สู่รั้วเขียวมะกอก วันที่ 1 และ 3 สิงหาคม 2560 ณ ห้องสสี และห้องคอมพิวเตอร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่"
ข่าวเขียวมะกอก
การเผยแพร่ความรู้สารเคมีอันตราย ในผลิตภัณฑ์ครัวเรือน..ผลิตภัณฑ์ใช้ในบ้านที่มีส่วนประกอบของสารเคมีอันตราย นับเป็นกลุ่มที่ต้องระวังความปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกซื้อ วิธีการใช้ การเก็บรักษา และข้อควรระวัง
ข่าวเขียวมะกอก
โคกกระออม..ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา
ข่าวเขียวมะกอก
"ยาแก้ห้าต้น" ในบรรดา ยาล้านนา ผู้รู้ได้กล่าวไว้ว่า ยาแม่หรือยาหลักที่ควรมีไว้ ได้แก่ ยาแก้ห้าต้น ยาศรีมูลน้อย ยาศรีมูลหลวง ยาตรัสสมูล ..
ทั้งหมด

PHARMACY@CMU

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Copyright © 2015 Faculty of Pharmacy Chiang Mai University, All rights reserved.
by Information Technology Service Center

Faculty of Pharmacy Chiang Mai University
Suthep Road, Suthep, Mueang, Chiang Mai
50200, Thailand

ติดต่อสอบถาม โทรศัพท์  053-944342-3  โทรสาร  053-944390

Get it on Google Play