ดอกอัญชัน (Butterfly Pea)..อัญชัน มีแหล่งปลูกทั่วภูมิภาค การใช้นำอัญชันมาใช้ประโยชน์ได้แก่ การใช้เป็นอาหาร ดอกอัญชันสามารถนำมารับประทานสดหรือนำไปลวก

อัญชัน มีแหล่งปลูกทั่วภูมิภาค การใช้นำอัญชันมาใช้ประโยชน์ได้แก่ การใช้เป็นอาหาร  ดอกอัญชันสามารถนำมารับประทานสดหรือนำไปลวก ทานเป็นผักแกล้มน้ำพริก หรือผักเคียงมาตั้งแต่โบราณ และยังไม่มีรายงานถึงขนาดที่ก่อให้เกิดความเป็นพิษจากการรับประทานสด อาจจะนำไปย้อมสีในขนมจีน ข้าวจ้าว ข้าวเหนียวหุง ขนมจำพวกแป้งที่ใช้นึ่ง เช่นซาลาเปา หรือบัวลอย โดยคั้นน้ำดอกอัญชัน ผสมในเนื้อแป้ง หรือเมื่อหุงข้าว เริ่มเดือด ก็ผสมน้ำดอกอัญชัน คนให้เข้ากัน หรือใช้เป็นเครื่องดื่มคือ ใช้ดอกอัญชันสด 100 กรัม ล้างให้สะอาด ใส่หม้อเติมน้ำเปล่า 2 ถ้วย ต้มให้เดือด ปิดฝาทิ้งไว้ 2-3 นาที กรองเอาแต่น้ำ นำส่วนผสมมาปรุงรสด้วยน้ำเชื่อมตามใจชอบหรือไม่ใส่ก็ได้ 

สำหรับการดื่มน้ำดอกอัญชันไม่มีรายงานการวิจัยในเรื่องของความเป็นพิษ (1) แต่ไม่แนะนำให้เก็บไว้เกิน 1-2 วัน เนื่องจากอาจมีเชื้อโรคเจริญในน้ำดอกอัญชันได้ การรับประทานควรรับประทานไประยะหนึ่ง ประมาณ 1-2 เดือน แล้วหยุดพักประมาณ 1-2 สัปดาห์ เพื่อให้มีการขับสารที่สะสมออกจากร่างกาย ขนาดที่แน่นอน ไม่สามารถบอกได้ แต่ไม่ควรดื่มแทนน้ำเปล่า ตามรายงานวิจัยยังไม่มีรายงานวิจัยว่าเพิ่มการหลั่งกรด หรือกัดกระเพาะ อัญชัน ยังนิยมใช้เป็น ส่วนประกอบในแชมพู และครีมนวดผม มีสรรพคุณตามแผนโบราณว่าใช้ดอกยีลงบนศีรษะช่วยแก้อาการผมร่วงได้ และแอนโทไซยานิน เป็นสารต้านอนุมูลอิสระในกลุ่มฟลาโวนอยด์ เป็นรงควัตถุชนิดหนึ่ง ที่สามารถย้อมติดสีได้สีม่วง-น้ำเงิน เมื่อนำมาใช้กับเส้นผม แอนโทไซยานินจะแทรกไปตามเกล็ดผม ทำให้ผมมีสีเข้มขึ้น จนดูเหมือนผมดกดำมากยิ่งขึ้นได้ นอกจากนี้ มีงานศึกษาวิจัยว่าสารแอนโทไซยานินในดอกอัญชันสามารถลดรอยเหี่ยวย่นรอบดวงตา

การใช้เป็นยา สรรพคุณตามแผนโบราณไทย  น้ำที่คั้นจากดอกอัญชัน  ใช้รักษาอาการผมร่วง และแก้อาการฟกบวม     

ความเป็นพิษนั้นมีการศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่าการป้อนสารสกัดจากอัญชันด้วยเมทานอล ให้หนูถีบจักร ขนาด 3.2 ก/กก. ไม่เป็นพิษกับหนูถีบจักร  รับประทานดอกอัญชันสด 100 กรัม ต้มกับน้ำ ไม่น่าจะทำให้เกิดพิษ (1) ควรระมัดระวังการบริโภคดอกอัญชันร่วมกับยาที่มีฤทธิ์ต้านการเกาะกลุ่มเกล็ดเลือด หรือยาที่ทำหน้าที่ป้องกันการแข็งตัวของเลือด เช่น แอสไพริน (aspirin) วาร์ฟาริน (warfarin) เพราะจะทำให้ฤทธิ์เข้าไปเสริมกัน ซึ่งอาจจะส่งผลอันตรายต่อร่างกายได้ เช่นเดียวกับผู้ป่วยโรคโลหิตจาง ควรระมัดระวังการรับประทานปริมาณมาก  เนื่องจากในดอกอัญชันมีฤทธิ์ที่ทำหน้าที่ละลายลิ่มเลือด ส่งผลให้เป็นอันตรายต่อตัวผู้ป่วยได้ ในกลุ่มคนที่มีภาวะภูมิแพ้เกสรดอกไม้ เป็นไปได้ก็ควรหลีกเลี่ยง เพื่อป้องกันอาการแพ้กำเริบขึ้นมา ไม่ควรดื่มน้ำดอกอัญชันแทนน้ำเปล่า หรือดื่มในปริมาณเข้มข้น หรือมากเกินไป เพราะจะส่งผลให้ไตทำงานหนัก เนื่องจากต้องขับเอาสารสีจากดอกอัญชันออกมา ไม่ควรเด็ดดอกอัญชันกินสดๆ เพราะกลีบเลี้ยงหรือขั้วดอกจะมียางที่ทำให้ระคายเคืองภายในลำคอ ส่วนของเมล็ดหากรับประทานเข้าไปสดๆ ก็จะทำให้เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียนได้

 

เรียบเรียงจาก (1) เครื่องดื่มสมุนไพร http://www.medplant.mahidol.ac.th/

 

 

บทความ โดย รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด

ภาพประกอบ โดย สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์

สกู๊ปพิเศษ
ข่าวเขียวมะกอก
เนียมหูเสือ หรือหูเสือ ชื่อเรียกทางเหนือเรียก หอมด่วนเสือ หอมด่วนหูเสือ เป็นไม้ล้มลุก ขนาดเล็ก สูงราว 30-90 เซนติเมตร
ข่าวเขียวมะกอก
ดอกอัญชัน (Butterfly Pea)..อัญชัน มีแหล่งปลูกทั่วภูมิภาค การใช้นำอัญชันมาใช้ประโยชน์ได้แก่ การใช้เป็นอาหาร ดอกอัญชันสามารถนำมารับประทานสดหรือนำไปลวก
ข่าวเขียวมะกอก
ข่าวเขียวมะกอก
พลับพลึง (Crinum asiaticum L.) F. Amyllidaceae เป็นไม้ล้มลุก ลำต้นอวบโตประมาณ 5-6 นิ้วฟุต ต้นขาว อ่อนนิ่ม มีกาบแตกออกเป็นใบที่ยอด
ข่าวเขียวมะกอก
ว่านหางช้าง..ชื่อว่าว่าน นอกจากจะใช้เป็นพืชทางสิริมงคล เป็นไม้ประดับ หรือเป็นพืชที่ประดับตกแต่งให้ความสวยงาม ยังมีประโยชน์ทางยา
ทั้งหมด
บทความ / เรื่องน่ารู้
ข่าวเขียวมะกอก
KM กับสื่อดิจิทัล ผลงานเพื่อการเรียนการสอน..การนำแนวคิดการสื่อสารดิจิทัล มาเป็นกระบวนการพัฒนางานที่มีมิติหลากหลาย เป็นทิศทางที่มองมุ่งถึงประโยชน์..
ข่าวเขียวมะกอก
กิจกรรมเตรียมความพร้อมนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ปีการศึกษา 2560 สู่รั้วเขียวมะกอก วันที่ 1 และ 3 สิงหาคม 2560 ณ ห้องสสี และห้องคอมพิวเตอร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่"
ข่าวเขียวมะกอก
การเผยแพร่ความรู้สารเคมีอันตราย ในผลิตภัณฑ์ครัวเรือน..ผลิตภัณฑ์ใช้ในบ้านที่มีส่วนประกอบของสารเคมีอันตราย นับเป็นกลุ่มที่ต้องระวังความปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกซื้อ วิธีการใช้ การเก็บรักษา และข้อควรระวัง
ข่าวเขียวมะกอก
โคกกระออม..ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา
ข่าวเขียวมะกอก
"ยาแก้ห้าต้น" ในบรรดา ยาล้านนา ผู้รู้ได้กล่าวไว้ว่า ยาแม่หรือยาหลักที่ควรมีไว้ ได้แก่ ยาแก้ห้าต้น ยาศรีมูลน้อย ยาศรีมูลหลวง ยาตรัสสมูล ..
ทั้งหมด

PHARMACY@CMU

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Copyright © 2015 Faculty of Pharmacy Chiang Mai University, All rights reserved.
by Information Technology Service Center

Faculty of Pharmacy Chiang Mai University
Suthep Road, Suthep, Mueang, Chiang Mai
50200, Thailand

ติดต่อสอบถาม โทรศัพท์  053-944342-3  โทรสาร  053-944390

Get it on Google Play