เนียมหูเสือ หรือหูเสือ ชื่อเรียกทางเหนือเรียก หอมด่วนเสือ หอมด่วนหูเสือ เป็นไม้ล้มลุก ขนาดเล็ก สูงราว 30-90 เซนติเมตร

เนียมหูเสือ หรือหูเสือ ชื่อเรียกทางเหนือเรียก หอมด่วนเสือ หอมด่วนหูเสือ เป็นไม้ล้มลุก ขนาดเล็ก สูงราว 30-90 เซนติเมตร ใบรูปร่างกลมรี ปลายใบมน ใบหนา กรอบ ยาว 2.5 เซนติเมตร และมีขนอ่อนทั่วไป ริมใบจักเป็นคลื่น รอบใบ เมื่อขยี้ ใบมีกลิ่นหอม คล้ายพิมเสน กล่าวในตำรายาไทยว่า น้ำคั้นจากใบหูเสือ มีสรรพคุณแก้ปวดหู พิษฝีในหู แก้หูน้ำหนวก ดังนั้น ชื่อหูเสือ จึงเป็นที่น่าสนใจว่า ชื่อหูเสือ จะมีที่มาจากประโยชน์ของพืชชนิดนี้หรือไม่ หรือว่าอาจเพราะว่า ใบมีลักษณะคล้ายหูเสือ ในด้านอาหาร ยังใช้รับประทานเป็นผักสด แกล้มอาหารประเภท ยำ ลาบ และน้ำพริก มีรสเผ็ด กลิ่นหอม ช่วยทำให้อาหารมีกลิ่นและรสดีขึ้น ทำให้เจริญอาหาร (1)

                ชื่อวิทยาศาสตร์หูเสือ คือ Plectranthus barbatus Andrews ในตระกูล Lamiaceae มีการใช้ และการวิจัยหูเสือในหลายประเทศ ในทางพื้นบ้าน มาเลเซีย (2) ใช้น้ำต้มใบ รักษาหืด ไข้ ปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน รูมาติสซึ่ม ไอ ติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ และอาการชัก การใช้ภายนอก ใช้รักษาแผล ปวด บวม และไฟไหม้ สารประกอบสำคัญ (3) น้ำมันหอมระเหยจากการกลั่นด้วยไอน้ำ ได้ผลลัพท์เป็นน้ำมันหอมระเหยเป็น 0.04-0.05% ประกอบด้วย terpinolene (3.75%), -pinene (3.20%), -pinene (2.50%), caryophyllene (4.20%), methyl eugenol (2.10%), thymol (41.3%), 1,8-cineole (5.45%), eugenol (4.40%), carvacrol (13.25%) และ-phellandrene (1.90%). (4) สารประกอบที่สำคัญนอกจากน้ำมันหอมระเหยแล้วได้แก่ ได้แก่ abietane diterpenoids และ 8,13-epoxy-labd-14-en11-one diterpenoids และจากการทบทวน การใช้แบบพื้นบ้านในหลายประเทศ เช่น จีน อินเดีย บราซิล ศรีลังกา มาเลเซีย มีการใช้แบบพื้นบ้านหลากหลาย สรุปการใช้ ในระบบทางเดินอาหาร เช่น อาการปวดบิด อาการธาตุพิการ ช่วยขับถ่าย ระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ หืด หลอดลมอักเสบ หวัด ไอ และ ปอดบวม ระบบหัวใจและหลอดเลือด ได้แก่อาการหลอดเลือดหัวใจ ขาดเลือด และ ความดันหิตสูง แก้ปวด และ ปวดอักเสบ ปวดลำไส้ รูมาติสซึม ปวดหู เยื่อบุตาอักเสบ ระบบประสาท เช่น อาการนอนไม่หลับ ชัก มึนงง หรือวิงเวียน และ แก้ อาการทางตับ และระบบประสาท ในอินเดียใช้รากเป็นเครื่องเทศ หรือดอง เหยาะกิน (3) อย่างไรก็ดี หูเสือ ยังไม่มีงานวิจัยด้านคลินิก ที่จะยืนยันสรรพคุณทางพื้นบ้านที่มีการใช้อย่างหลากหลาย มีเพียงการวิจัยต้านการอักเสบ ในหนูแรท (5)

                นอกจากการใช้ทางการรักษา ยังมีการนำมาใช้ปลูก เป็นขอบเขตดินแดน หรือปลูก เพื่อเป็นแนวเพื่อป้องกันการกัดกร่อนของดิน  ปลูกปรับปรุงดินสำหรับการปลูก ถั่วที่ใช้เลี้ยงวัว ข้าวโพด

 

          จะเห็นได้ว่า หูเสือ มีการใช้ประโยชน์แบบพื้นบ้านมากมาย การวิจัยส่วนใหญ่ทำในหลอดทดลอง อย่างไรก็ดี การใช้แบบพื้นบ้าน ที่คล้ายคลึงกัน และ การใช้รักษาอาการที่หลากหลาย ได้ยืนยันถึงประโยชน์ โดยเฉพาะมีการใช้แบบโบราณมานาน การปลูกพืชยังสามารถใช้ปรับปรุงดินได้ เป็นอย่างดี และ เป็นพืชท้องถิ่นที่อดทนต่อความแห้งแล้ง จึงสมควรนำมาปลูก เพื่อประโยชน์เป็นอาหาร เป็นยาด้วย

เอกสารอ้างอิง

1) สำนักงานคณะกรรมการสาธารณสุขมูลฐานม สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข สถาบันกาแพทย์แผนไทย กระทรวงสาธารณสุข< โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก กทม. 2538.

2) Joseph Samy, M. Sugumaran and Kate L.W.Lee, 100 Useful Herbs of Malaysia and Singapore. Marshall Cavendish editions, Singapore NPE Print Communication. Singgapore.

3) PLECTRANTHUS AMBOINICUS (LOUR) SPRENG: AN OVERVIEW. The Pharma Research (T. Ph. Res.), (2010), 4; 01-15. Published on- 15 Dec 2010

4) Alasbahi RH, Melzig MF. Plectranthus barbatus: A Review. Planta Med 2010; 76: 653–661.

5) https://en.wikipedia.org/wiki/Plectranthus_amboinicus. เขาถึงเมื่อ 30/12/2561.

 

บทความโดย รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด

ภาพประกอบโดย สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์

สกู๊ปพิเศษ
ข่าวเขียวมะกอก
เนียมหูเสือ หรือหูเสือ ชื่อเรียกทางเหนือเรียก หอมด่วนเสือ หอมด่วนหูเสือ เป็นไม้ล้มลุก ขนาดเล็ก สูงราว 30-90 เซนติเมตร
ข่าวเขียวมะกอก
ดอกอัญชัน (Butterfly Pea)..อัญชัน มีแหล่งปลูกทั่วภูมิภาค การใช้นำอัญชันมาใช้ประโยชน์ได้แก่ การใช้เป็นอาหาร ดอกอัญชันสามารถนำมารับประทานสดหรือนำไปลวก
ข่าวเขียวมะกอก
ข่าวเขียวมะกอก
พลับพลึง (Crinum asiaticum L.) F. Amyllidaceae เป็นไม้ล้มลุก ลำต้นอวบโตประมาณ 5-6 นิ้วฟุต ต้นขาว อ่อนนิ่ม มีกาบแตกออกเป็นใบที่ยอด
ข่าวเขียวมะกอก
ว่านหางช้าง..ชื่อว่าว่าน นอกจากจะใช้เป็นพืชทางสิริมงคล เป็นไม้ประดับ หรือเป็นพืชที่ประดับตกแต่งให้ความสวยงาม ยังมีประโยชน์ทางยา
ทั้งหมด
บทความ / เรื่องน่ารู้
ข่าวเขียวมะกอก
KM กับสื่อดิจิทัล ผลงานเพื่อการเรียนการสอน..การนำแนวคิดการสื่อสารดิจิทัล มาเป็นกระบวนการพัฒนางานที่มีมิติหลากหลาย เป็นทิศทางที่มองมุ่งถึงประโยชน์..
ข่าวเขียวมะกอก
กิจกรรมเตรียมความพร้อมนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ปีการศึกษา 2560 สู่รั้วเขียวมะกอก วันที่ 1 และ 3 สิงหาคม 2560 ณ ห้องสสี และห้องคอมพิวเตอร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่"
ข่าวเขียวมะกอก
การเผยแพร่ความรู้สารเคมีอันตราย ในผลิตภัณฑ์ครัวเรือน..ผลิตภัณฑ์ใช้ในบ้านที่มีส่วนประกอบของสารเคมีอันตราย นับเป็นกลุ่มที่ต้องระวังความปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกซื้อ วิธีการใช้ การเก็บรักษา และข้อควรระวัง
ข่าวเขียวมะกอก
โคกกระออม..ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา
ข่าวเขียวมะกอก
"ยาแก้ห้าต้น" ในบรรดา ยาล้านนา ผู้รู้ได้กล่าวไว้ว่า ยาแม่หรือยาหลักที่ควรมีไว้ ได้แก่ ยาแก้ห้าต้น ยาศรีมูลน้อย ยาศรีมูลหลวง ยาตรัสสมูล ..
ทั้งหมด

PHARMACY@CMU

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Copyright © 2015 Faculty of Pharmacy Chiang Mai University, All rights reserved.
by Information Technology Service Center

Faculty of Pharmacy Chiang Mai University
Suthep Road, Suthep, Mueang, Chiang Mai
50200, Thailand

ติดต่อสอบถาม โทรศัพท์  053-944342-3  โทรสาร  053-944390

Get it on Google Play