มีข่าวว่า สามารถนำ ?ยาฆ่าพยาธิ? มาใช้รักษาโรคติดเชื้อ COVID-19 ได้ ข้อมูลนี้จริงหรือไม่?

มีข่าวว่า สามารถนำ “ยาฆ่าพยาธิ” มาใช้รักษาโรคติดเชื้อ COVID-19 ได้ ข้อมูลนี้จริงหรือไม่

 

อ.ดร.ภก.ปฐมวรรษ  วงศ์รัตนกมล

อ.ภญ.สุธินี แต้โสตถิกุล

 

Q: “ยาฆ่าพยาธิ” ที่ปรากฏในข่าว คือยาอะไร

A: ยาฆ่าพยาธิในข่าวมีชื่อว่า ivermectin (ไอ-เวอร์-เมก-ติน) เป็นยาที่ได้รับการรับรองประสิทธิภาพในการรักษาโรคติดเชื้อจากหนอนพยาธิตัวกลม และโรคติดเชื้อจากปรสิต เช่น โรคหิด (scabies) แต่ ivermectin ยังไม่ได้รับการรับรองประสิทธิภาพสำหรับใช้ในการรักษาการติดเชื้อไวรัส มีเพียงข้อมูลการศึกษาฤทธิ์ของยาในหลอดทดลองและการนำยาไปในการศึกษาวิจัยในมนุษย์ภายใต้การดูแลของบุคลากรทางการแพทย์อย่างใกล้ชิด

 

Q: เหตุใดจึงนำ “ยาฆ่าพยาธิ” มาใช้รักษาโรคติดเชื้อ COVID-19  

A: Ivermectin เป็นยาฆ่าพยาธิที่มีประวัติการศึกษาประสิทธิภาพสำหรับโรคติดเชื้อไวรัสมามากกว่า 50 ปี เช่น โรคไข้เลือดออกเดงกี่ โรคไข้ซิก้า โรคชิกุนคุนย่า จึงมีการนำยามาศึกษาวิจัยเพื่อใช้ในการรักษา COVID-19 อันเกิดจากเชื้อไวรัส severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2)

          กลไกการออกฤทธิ์ของ ivermectin ในการยับยั้งการเพิ่มจำนวนไวรัสแตกต่างกับกลไกการออกฤทธิ์ในการฆ่าพยาธิ โดยจากข้อมูลการศึกษาภายนอกร่างกาย (in vitro) ชี้ให้เห็นว่า ivermectin ออกฤทธิ์ยับยั้งการเพิ่มจำนวน SARS-CoV-2 ผ่านการจับกับโปรตีนขนส่งชื่อ importin alpha (IMPα) และ importin beta (IMPβ) nuclear transport proteins ของเซลล์เจ้าบ้าน (host cell) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการขนส่งสารโมเลกุลใหญ่ เช่น โปรตีน เข้าสู่นิวเคลียส ในกรณีไวรัส SARS-CoV-2 จะอาศัยโปรตีนขนส่ง 2 ชนิดนี้ในการขนส่งโปรตีนนิวคลีโอแคพซิด (nucleocapsid protein) ของตัวเองเข้าสู่นิวเคลียสของเซลล์เจ้าบ้านเพื่อเพิ่มจำนวนองค์ประกอบของไวรัส พร้อมยับยั้งระบบภูมิคุ้มกันระดับเซลล์ของเซลล์เจ้าบ้านในการต่อต้านสิ่งแปลกปลอม ivermectin ที่สามารถแย่งจับ IMPα ที่ทำให้เกิดการขนส่งโปรตีนนิวคลีโอแคพซิดของไวรัสเข้าสู่นิวเคลียสของเซลล์เจ้าบ้าน จึงเป็นการยับยั้งการนำเข้าโปรตีนนิวคลีโอแคพซิดของไวรัสสู่นิวเคลียสของเซลล์เจ้าบ้าน ส่งผลให้ไม่มีการเพิ่มจำนวนของไวรัสภายในเซลล์เจ้าบ้าน และไม่มีการรบกวนการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันของเซลล์เจ้าบ้านต่อไวรัส นอกจากนี้ ivermectin ยังช่วยลดกระบวนการอักเสบผ่านการลดการแสดงออกของยีนไซโตไคน์ (cytokine genes) ที่สำคัญ 2 ชนิดคือ tumor necrosis factor-alpha (TNF-α) และ interleukin-6 (IL-6) ซึ่งเป็นไซโตไคน์ที่กระตุ้นให้เกิดการหลั่งไซโตไคน์อื่นหลายชนิดเข้าสู่กระแสเลือดพร้อมกันในปริมาณมากจนเกิดภาวะพายุไซโตไคน์ (cytokine storm) ทำให้เนื้อเยื่อเกิดการอักเสบอย่างรุนแรงซึ่งเป็นอันตรายต่อผู้ป่วย COVID-19

 

Q: มีการนำ “ยาฆ่าพยาธิ” มาใช้ในการรักษาผู้ที่ติดเชื้อ COVID-19 จริงหรือไม่

A: แม้จะมีข้อมูลว่า ivermectin สามารถยับยั้งการเพิ่มจำนวนของ SARS-CoV-2 ในเซลล์เพาะเลี้ยง แต่การศึกษาทางเภสัชจลนศาสตร์และเภสัชพลศาสตร์ชี้ให้เห็นว่าขนาดของ ivermectin สำหรับต้านไวรัสได้อย่างมีประสิทธิภาพจะต้องใช้ความเข้มข้นที่สูงกว่าที่ใช้ในทางคลินิกถึง 100 เท่า และแม้ว่า ivermectin จะสะสมในเนื้อเยื่อปอด แต่ความเข้มข้นที่คาดการณ์ไว้ทั้งในพลาสม่าและเนื้อเยื่อปอดยังคงต่ำกว่า 2 µM ซึ่งเป็นค่าความเข้มข้นที่ยาจะมีประสิทธิภาพในการยับยั้งการเจริญเติบโตของ SARS-CoV-2 ได้ 50% (IC50) ใน in vitro นอกจากนี้ การศึกษาในสัตว์ทดลองยังพบว่าการให้ ivermectin 400 µg/kg ทางใต้ผิวหนังไม่มีผลต่อปริมาณ (viral load) SARS-CoV-2 ในหนูแฮมสเตอร์ แต่พบว่าทั้งความผิดปกติของการรับกลิ่น (วัดโดยใช้การทดสอบการหาอาหาร) และอัตราส่วน IL-6 : IL-10 (proinflammatory cytokine : anti-inflammatory cytokine) ในเนื้อเยื่อปอดลดลง

สำหรับผลการศึกษาในมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการศึกษารูปแบบ randomized controlled trials และ retrospective cohort studies เกี่ยวกับการใช้ยา ivermectin ในผู้ป่วย COVID-19 ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการที่มีผู้ทรงคุณวุฒิกลั่นกรอง พบว่าข้อมูลด้านประสิทธิภาพยังไม่สามารถให้ข้อสรุปได้ การศึกษาทางคลินิกบางการศึกษาไม่พบประโยชน์ต่อการรักษาหรือผู้ป่วยมีอาการแย่ลงหลังจากได้รับยา ivermectin ในขณะที่การศึกษาทางคลินิกบางการศึกษา พบว่า ivermectin ช่วยลดระยะเวลาในการรักษาอาการของโรค ลดระดับ inflammatory markers ลดระยะเวลาในการกำจัดเชื้อไวรัส หรือลดอัตราการตาย สาเหตุที่ข้อมูลด้านประสิทธิภาพของ ivermectin จากแต่ละการศึกษายังไม่สอดคล้องกัน เกิดจากข้อจำกัดด้านระเบียบวิธีวิจัยและความสมบูรณ์ของข้อมูลการศึกษา ยกตัวอย่างเช่น

  • ขนาดกลุ่มตัวอย่างของการศึกษาส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก
  • ขนาดและช่วงเวลาที่ให้ยา ivermectin แก่ผู้ป่วยแตกต่างกัน
  • การศึกษา randomized controlled trials บางการศึกษาเป็นแบบ open-label studies โดยไม่ได้มีการปิดบังชนิดของยาที่ให้ในแต่ละกลุ่มต่อทั้งผู้ป่วยและผู้วิจัย
  • ผู้ป่วยได้รับยาร่วมกันหลายชนิด (เช่น doxycycline, hydroxychloroquine, azithromycin, zinc, corticosteroids) นอกเหนือจากยา ivermectin หรือยาเปรียบเทียบ ซึ่งทำให้เกิดความสับสนในการประเมินประสิทธิภาพหรือความปลอดภัยของยา ivermectin
  • ระดับความรุนแรงของ COVID-19 ในผู้ป่วยแต่ละรายซึ่งอาจไม่เท่ากัน
  • การวัดผลของการศึกษาที่ไม่ได้กำหนดไว้อย่างชัดเจน

 

 

ข้อแนะนำในการนำ ivermectin มาใช้ในการรักษา COVID-19

ในปัจจุบัน ข้อมูลยืนยันด้านประสิทธิภาพของ ivermectin ในมนุษย์ยังไม่เพียงพอสำหรับการกำหนดแนวทางการใช้ยา ivermectin ในการรักษาการติดเชื้อไวรัส COVID-19 และจำเป็นต้องมีผลยืนยันจากการศึกษาทางคลินิกที่ได้รับการออกแบบและดำเนินการอย่างดีเพื่อให้ได้ข้อมูลที่มีน้ำหนักและหลักฐานที่น่าเชื่อถือมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ivermectin มีบทบาทในการรักษาโรคติดเชื้อพยาธิสตรองจิลอยด์ (Strongyloides stercoralis) ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อพยาธิตัวกลมที่พบได้ในภูมิภาคเอเชีย และสามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อรุนแรง (hyperinfection syndrome) อีกหนึ่งความเสี่ยงต่อการติดเชื้อพยาธิชนิดนี้ คือการได้รับยา corticosteroids ซึ่งแนวทางการรักษา COVID-19 ได้แนะนำการใช้ dexamethasone ขนาด 6 มิลลิกรัมต่อวันสำหรับรักษาผู้ป่วย COVID-19 ที่มีภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ ดังนั้นยา ivermectin ที่นำมาใช้ในการรักษา COVID-19 ในไทยในปัจจุบัน จึงหวังผลในการรักษาโรคติดเชื้อพยาธิมากกว่าการหวังผลในการรักษาโรคติดเชื้อไวรัสหรือลดกระบวนการอักเสบอันเกิดจาก COVID-19   

(สรุปข้อมูล ณ วันที่ 30 พ.ค.64)

 

เอกสารอ้างอิง

  1. Heidary F, Gharebaghi R. Ivermectin: a systematic review from antiviral effects to COVID-19 complementary regimen. J Antibiot (Tokyo). 2020;73:593-602.
  2. Wehbe Z, Wehbe M, Iratni R, Pintus G, Zaraket H, Yassine HM et al. Repurposing Ivermectin for COVID-19: Molecular Aspects and Therapeutic Possibilities. Front Immunol. 2021;12:663586. doi:10.3389/fimmu.2021.663586.
  3. National Institutes of Health. (2021). Ivermectin (Online). Available : https://www.covid19treatmentguidelines.nih.gov/antiviral-therapy/ivermectin [2021, May 1]
  4. Stauffer WM, Alpern JD, Walker PF. COVID-19 and dexamethasone: a potential strategy to avoid steroid-related Strongyloides hyperinfection. JAMA. 2020;324(7):623-624.
bitcoin casino crypto casino crypto gambling crash betting game crash gambling game bitcoin gambling
สกู๊ปพิเศษ
ข่าวเขียวมะกอก
มีข่าวว่า สามารถนำ ?ยาฆ่าพยาธิ? มาใช้รักษาโรคติดเชื้อ COVID-19 ได้ ข้อมูลนี้จริงหรือไม่?
ข่าวเขียวมะกอก
เนียมหูเสือ หรือหูเสือ ชื่อเรียกทางเหนือเรียก หอมด่วนเสือ หอมด่วนหูเสือ เป็นไม้ล้มลุก ขนาดเล็ก สูงราว 30-90 เซนติเมตร
ข่าวเขียวมะกอก
มะขามป้อม Phyllanthus emblica Linn. เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ และป่าแดง ลำต้นเกลี้ยง ใบเล็กฝอย ดอกเล็ก ๆ เป็นช่อ ..
ข่าวเขียวมะกอก
ดอกอัญชัน (Butterfly Pea)..อัญชัน มีแหล่งปลูกทั่วภูมิภาค การใช้นำอัญชันมาใช้ประโยชน์ได้แก่ การใช้เป็นอาหาร ดอกอัญชันสามารถนำมารับประทานสดหรือนำไปลวก
ข่าวเขียวมะกอก
ทั้งหมด
บทความ / เรื่องน่ารู้
ข่าวเขียวมะกอก
KM กับสื่อดิจิทัล ผลงานเพื่อการเรียนการสอน..การนำแนวคิดการสื่อสารดิจิทัล มาเป็นกระบวนการพัฒนางานที่มีมิติหลากหลาย เป็นทิศทางที่มองมุ่งถึงประโยชน์..
ข่าวเขียวมะกอก
กิจกรรมเตรียมความพร้อมนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ปีการศึกษา 2560 สู่รั้วเขียวมะกอก วันที่ 1 และ 3 สิงหาคม 2560 ณ ห้องสสี และห้องคอมพิวเตอร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่"
ข่าวเขียวมะกอก
การเผยแพร่ความรู้สารเคมีอันตราย ในผลิตภัณฑ์ครัวเรือน..ผลิตภัณฑ์ใช้ในบ้านที่มีส่วนประกอบของสารเคมีอันตราย นับเป็นกลุ่มที่ต้องระวังความปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกซื้อ วิธีการใช้ การเก็บรักษา และข้อควรระวัง
ข่าวเขียวมะกอก
โคกกระออม..ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา
ข่าวเขียวมะกอก
"ยาแก้ห้าต้น" ในบรรดา ยาล้านนา ผู้รู้ได้กล่าวไว้ว่า ยาแม่หรือยาหลักที่ควรมีไว้ ได้แก่ ยาแก้ห้าต้น ยาศรีมูลน้อย ยาศรีมูลหลวง ยาตรัสสมูล ..
ทั้งหมด
ผู้สนใจเข้าศึกษา

PHARMACY@CMU

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Copyright © 2015 Faculty of Pharmacy Chiang Mai University, All rights reserved.
by Information Technology Service Center

Faculty of Pharmacy Chiang Mai University
Suthep Road, Suthep, Mueang, Chiang Mai
50200, Thailand

ติดต่อสอบถาม โทรศัพท์  053-944342-3  โทรสาร  053-944390

Get it on Google Play