เปิดโลกเขียวมะกอก
   

หอมเทียม หอมบั่ว

ในตำรายาล้านนา ปรากฏคำว่าหอม อยู่หลายคำ ได้แก่ หอม หอมขาว หอมแดง หอมบั่ว และ หอมเทียม หอมอื่นๆ ที่อาจจะพบได้ เช่น ว่านหอมแดง

หอมเทียม (อ่านว่าหอมเตียม) น่าจะหมายรวมถึงหอมขาว (การใช้คำ หอมขาว มักใช้คู่กับหอมแดง) หมายถึง กระเทียม (Allium sativum Linn.)  หอมแดง หรือ หอมบั่วหมายถึง Allium ascalonicum Linn. ตระกูล Amaryllidaceae ทั้งสองชนิด (1) หอมเทียม และ หอมแดง (2) มักปลูกหลังปลูกหลังข้าวนาปี คือ “แถะตอเฟือง” หรือตัดตอข้าวให้ติดดินในที่นา แล้วใช้จอบพลิกดินตากระยะหนึ่ง แล้วจึงขึ้นเทิก หรือยกแปลงปลูก หอมแดง และหอมเทียม โดยการปลูกหอมเทียมและ หอมแดง นิยมปลูก”หอมเดือนยี่” (ประมาณเดือน พฤศจิกายน) เพื่อได้ผลผลิตที่เร็วกว่าที่จะปลูกหลังข้าวนาปี ซึ่งจะได้ผลผลิตออกมามาก ราคามักจะตกต่ำ

ตำรายาล้านนา (3, 4) ใช้หอมเทียม และ หอมบั่ว เข้ายารักษา ดังนี้ หอมบั่ว ใช้ใน ยานัตถุ์เลือดขึ้น ใช้ใบตาล หอมบั่วแดง พริกน้อย (ดีปลี) เทียนทั้ง๕ บดเป็นยานัตถุ์สูบ ยาแก้ง้วนสาร (หมายถึงกินสารพิษเข้าไปในร่างกาย) ใช้หอมบั่ว ร่วมกับ หญ้าเยี่ยวหมู หัสคุณ จุ้งจาลิง (บอระเพ็ด)  ส่วนการใช้ภายนอกในยาฝี ไข้ ออกหู เป็นยาฝนประกอบด้วย หอมบั่ว จุ้งจาลิง ไม้ฝาง รากถั่วพู รากผักหวานบ้าน และ น้ำบ่อแก้ว ฝนทา


หอมเทียมใช้ในยามุตขึด ใช้หอมเทียม เครือเขาใหม่ พริกน้อย ทำเป็นยาลูกกลอน ยาภายนอกใช้ในยามีดพร้าบาด ใช้ข่า ไพล ขิง ผีเสื้อน้อย หอมเทียม พิดพิวแดง ผักแคบ คั้นเอาน้ำ ผสมน้ำมันงา หุงจนน้ำแห้งไว้ใช้ใส่แผลที่มีดบาด ส่วนยาแก้แมงเคียนกินหัว (หรือเชื้อราทำให้ผมร่วง) ใช้พริกน้อย ฮึนมะเขือแจ้ หอมเทียม บดผง ใส่น้ำมันดินทา นอกจากนั้นยัง ใช้หอมเทียมเข้าในยาแก้จุกเสียด ชื่อว่ายาพิชชคุณเข้าหัว ยาไฟท้องดับ และยาแก้ไอ ประกอบด้วย หัวคุก หัวค่า หัวข่า หัวกล้วยตีบ ปงกอก รากไม้สะเลียม เทียนทั้ง ๕ หอมขาว ดีปลี หมากเขือแจ้ ซะค้าน และอื่น ๆ
สำหรับหอมเทียม มีตัวยาคือ สารอัลไลซิน ซึ่งเป็นน้ำมันหอมระเหย สารซัลไฟด์ และกำมะถัน จากส่วนที่เป็นหัวหอม ตำราเวียดนาม (5)

กล่าวว่าหัวมีสารประกอบที่มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย แก้อักเสบ และ ขับพยาธิ ใช้ในการรักษา โรคบิด ทิงเจอร์ ที่มีหัวหอม 20% ใช้รักษาอาการไอ หลอดลมอักเสบ น้ำสกัดจากหัว ใช้รักษาอาการหวัด ยังสามารถรักษาไขมันคอเลสเตอรอลในเลือดสูง ยาพอกจากหัวหอม ยังใช้รักษาฝี หนอง ได้อีกด้วย
ข้อมูลทางแผนปัจจุบัน จัด หอมเทียม หรือกระเทียมเป็นสมุนไพร ในสาธารณสุขมูลฐาน จัดเป็นสมุนไพรที่ ที่มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา และ ฆ่าไวรัส (6) อีกทั้งยังบรรเทาอาการไอ (7)ไม่มีเสมหะโดย ใช้ขิงแก่สดปอกเปลือก ตำให้แหลก แล้วคั้นน้ำ 1 ช้อนชา ผสมน้ำผึ้ง รับประทานวันละ 3 เวลา ติดต่อกัน 7 วัน หรือใช้กระเทียมสด 7 กลีบ ตำพอแหลกกลืนกับน้ำเล็กน้อย



  : บทความโดย : รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด
  : ภาพประกอบโดย : สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์
---------------------------------------------------------------------------------
เปิดโลกเขียวมะกอก

Share |
 

เปิดโลกเขียวมะกอก