เปิดโลกเขียวมะกอก
   

“พืชสมุนไพรเพื่อการดูแลสุขภาพคนในวัยทำงาน”

การทำงานก่อให้เกิดโรคได้ โดยเฉพาะโรคออฟฟิศซินโดรม  อันเป็นปัญหาที่อาจทำให้มีอาการสะสมเรื้อรัง ส่งผลต่อการทำงานและคุณภาพชีวิต ดังนั้น ทีมคณาจารย์และนักศึกษาคณะเภสัชศาสตร์จึงได้จัดทำโครงการ “พืชสมุนไพรเพื่อการดูแลสุขภาพคนในวัยทำงาน” ขึ้นเพื่อเป็นการเผยแพร่ความรู้และการฝึกปฏิบัติด้วยตนเองของคนทำงาน เมื่อ 11 พฤศจิกายนที่ผ่านมา
รศ.ดร.ภญ.สิริพร  บูรพาเดชะ รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวโดยสรุปว่า “คณะเภสัชศาสตร์เห็นความสำคัญและให้การสิ่งเสริมต่อการทำกิจกรรมของนักศึกษา ซึ่งไม่เพียงแต่ความรู้ในห้องเรียน แต่ต้องนำความรู้สู่ประชาชนเป็นการใช้ความรู้ให้เป็นประโยชน์ด้วยกิจกรรมที่มีคุณค่า ซึ่งแนวโน้มของคนทำงานเน้นการดูสุขภาพและมีความพยายามใช้สารจากธรรมชาติ จากสิ่งที่ง่ายและได้ประโยชน์ เป็นการนำสมุนไพรมาดูแลสุขภาพซึ่งก็ได้ผลดี ซึ่งปัจจุบันคนทำงานหนักมากขึ้น มีความกดดันมากขึ้นจากการทำงานและสิ่งแวดล้อมอื่นๆ ดังนั้นความรู้ด้านสมุนไพรก็จะช่วยในการดูแลสุขภาพ”
รศ.เอื้อพร ไชยวรรณ หัวหน้าโครงการฯ กล่าวว่า  “ปัจจุบันมีคนวัยทำงานที่ทำงานในออฟฟิศ มีลักษณะการทำงานที่ต้องนั่งประจำโต๊ะทำงานทั้งวัน ทำให้เกิดภาวะเสี่ยงต่อโรคต่างๆ เช่น  ปวดหลัง ปวดคอ ปวดศีรษะ โรคเครียด กล้ามเนื้อตาอ่อนล้า อาการชาตามอวัยวะต่างๆ หากไม่ได้ดูแลสุขภาพอย่างถูกต้องก็อาจมีปัญหาอาการเจ็บป่วยที่เกิดจากการทำงาน ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานลดลง ทีมนักศึกษากระบวนวิชาพืชสมุนไพรเพื่อการสาธารณสุขมูลฐาน จึงได้ร่วมกันจัดกิจกรรมสำหรับคนวัยทำงานในประเด็นสุขภาพดีโดยไม่ใช้ยา เป็นการดูแลสุขภาพโดยใช้พืชสมุนไพรอันเป็นทางเลือกหนึ่ง ที่สามารถประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้”โดย นศภ.อัจจิมา          บวรธรรมปิติ ประชาสัมพันธ์โครงการฯได้กล่าวเพิ่มเติมว่า “ กิจกรรมเรียนรู้แบ่งเป็น 4 ฐาน เป็นเรื่องสมุนไพรสมุนไพรในสำหรับคนวัยทำงาน เป็นพืชสมุนไพรที่เหมาะกับการรักษาโรคต่างๆ เช่นช่วยระบบย่อยอาหาร อาการปวดเมื่อย ทำลูกประคบ ซึ่งสามารถฝึกทำและนำกลับไปใช้ที่บ้านได้”

 สำหรับกิจกรรมเรียนรู้เพื่อสุขภาพคนวัยทำงานที่ทีมนักศึกษานำมาให้ผู้ร่วมงานฝึกปฏิบัติ และเรียนรู้ทั้งการฝึกจริงและการเรียนรู้จากสื่อ infographic คือ เมนูก๋วยเตี๋ยวลุยสวน บำรุงธาตุทั้ง 4  มีส่วนประกอบที่เหมาะกับธาตุไฟ คือ ดอกอัญชัน มี anthocyaninบำรุงสายตา ลดความเสี่ยงในการเกิดโรคเบาหวาน, ผักเชียงดา  ลดน้ำตาลในเลือด และมีเส้นใยอาหารตำลึง มีวิตามินเอบำรุงสายตา ลดความเสี่ยงในการเกิดโรคเบาหวาน  ส่วนประกอบที่เหมาะกับธาตุน้ำคือ ผักโขม มี Lutein, Zeaxanthin บำรุงสายตา, มะนาว(ในน้ำจิ้ม) มีรสเปรี้ยว กัดฟอกเสมหะ กระตุ้นน้ำลาย เจริญอาหาร ส่วนประกอบที่เหมาะกับธาตุลม คือ โหระพา รสเผ็ดร้อนและมีน้ำมันหอมระเหย ขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ น้ำจิ้ม รสเผ็ดร้อน ลดเสมหะ บรรเทาหวัด ส่วนประกอบที่เหมาะกับธาตุดิน แผ่นก๋วยเตี๋ยวลุยสวน เป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรต ให้พลังงานแก่ร่างกาย หมูยอ(ที่มีคุณภาพดี) แหล่งโปรตีน ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ  ฟักทอง มี Lutein, Zeaxanthin บำรุงสายตา 
โยเกิร์ตผลไม้  เพื่อบรรเทาอาการท้องผูก ด้วยความคิดว่าที่“ท้องผูกไม่น่ากลัวอย่างที่คิด พิชิตด้วยผลไม้และสมุนไพร” โดยนำผลไม้กับโยเกิร์ตมาทำโยเกิร์ตผลไม้ ประกอบด้วย โยเกิร์ต(ทำเองไม่แต่งรส) ซึ่งโยเกิร์ตมีคุณสมบัติป้องกันเชื้อโรคที่เป็นอันตรายต่อลำไส้ ป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ ช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันในร่างกาย น้ำเต้าหู้(จากถั่วเหลือง) ป้องกันการอุดตันไขมันในเส้นเลือด รักษาระดับน้ำตาลในเลือด ป้องกันโรคกระดูกพรุน  กล้วยหอมสดและกล้วยหอมอบ มีกากใย ช่วยกระตุ้นการขับถ่าย ช่วยแต่งรสหวาน  มะละกอ เป็นยาระบาย แก้โรคเลือดออกตามไรฟัน มีเอนไซม์ papain ช่วยอาหารพวกโปรตีน  สับปะรด ขับปัสสาวะ แก้ร้อนในกระหายน้ำ มีกากใยมาก แก้ท้องผูก ช่วยย่อยอาหารพวกโปรตีน ช่วยแต่งรสหวาน  ใบสะระแหน่ ขับลม ขับเหงื่อ ดับร้อนถอนพิษไข้  และน้ำผึ้ง(น้ำผึ้งใหม่) ช่วยบำรุงร่างกาย เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ เป็นยาระบาย ระงับประสาทอ่อนๆ ช่วยให้หลับสบาย ส่วนสมุนไพรที่แนะนำในการนำมาใช้แก้ท้องผูก  เช่น แมงลัก, มะขามแขก และฝักคูน เป็นต้น
เครื่องดื่มสมุนไพรเพื่อสุขภาพ เพื่อลดเครื่องดื่มรสหวานมาก มาสู่หวานน้อยหรือไม่หวาน ด้วยน้ำสมุนไพร คือน้ำมะนาว ซึ่งมะนาวมี Citric acid และ Vitamin C ช่วยบรรเทาอาการไอ ละลายเสมหะ วิธีทำ คั้นน้ำมะนาว และนำมาผสมกับน้ำสะอาดเล็กน้อย แต่งสีด้วยสีจากดอกอัญชัน ปรุงน้ำเกลือและน้ำตาลทรายแดงเพียงเล็กน้อย น้ำกระเจี๊ยบแดง ซึ่งกระเจี๊ยบแดงมีสาร Anthocyanin ช่วยลดระดับความดันโลหิต วิธีทำ นำกระเจี๊ยบแดง(เป็นส่วนของกลีบดอกกระเจี๊ยบแดง) จำนวน 150 กับต้มในน้ำเดือด 3 ลิตร เคี่ยวจนได้น้ำกระเจี๊ยบสีแดงเข้ม กรองกากออก แล้วนำมาปรุงแต่งด้วยน้ำตาลทรายแดงเพียงเล็กน้อย
ป้องกันอาการปวดคอ เป็นอาการของคนทำงาน ที่มักเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ซึ่งบริเวณคอเป็นศูนย์รวมของเส้นประสาทที่รับคำสั่งจากสมองไปยังส่วนต่างของร่างกาย สาเหตุ อาจเกิดจากปัญหาอาจเกิดจากความเครียด ปัญหาจากอิริยาบถที่ผิดลักษณะ ทำให้กล้ามเนื้อบางมัดถูกใช้งานจนเมื่อยล้าเกินไป ดังนั้นเราควรป้องกันอย่างอาการด้วยการปรับอิริยาบถในขณะทำงาน ทำกายบริหารที่เหมาะสม ในช่วงเวลาสั้นๆ ออกกำลังกาย และพยายามอย่าให้มีความเครียดสะสม  แต่หากมีอาการปวดคือ สามารถบรรเทาอาการปวดเบื้องต้น โดยการกินยาแก้ปวด หรือประคบสมุนไพร แต่อย่างไรก็ตาม สัญญาณอันตรายที่ควรสังเกตคือ ปวดต้นคอร้าวลงไหล่ถึงแขนหรือข้อมือ ปวดคอพร้อมชาที่นิ้วมือ ปวดต้นคอหรือปวดสะบักเรื้อรัง ซึ่งอาการเหล่านี้ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจรักษา
การลดอาการปวดเมื่อย นอกจากการปรับอิริยาบถและทำกายบริหารแล้ว หากมีอาการปวดเมื่อย อาจใช้ลูกประคบสมุนไพร ซึ่งการทำลูกประคบสดที่สามารถทำเอง และได้รับการศึกษาแล้วว่าได้มีคุณภาพมาตรฐาน ประกอบด้วย ไพล 40 % สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อยเคล็ดขัดยอก ลดอักเสบ, ขมิ้นชัน 10 % สรรพคุณ ช่วยลดอักเสบ แก้โรคผิวหนัง, ตะไคร้ 10 % สรรพคุณ แก้ลมวิงเวียน แต่งกลิ่น , ใบมะขาม(รูดเอาแต่ใบ แยกก้านทิ้งไป) 10 % สรรพคุณแก้อาการคันตามร่างกาย, ใบเปล้าใหญ่ 10 % สรรพคุณ ลดอักเสบ ฆ่าเชื้อ,ผิวมะกรูด 5 % ช่วยแก้ลมวิงเวียน, ใบคนทีสอ(ผีเสื้อน้อย) 5 % สรรพคุณแก้ปวดเมื่อย, ใบหนาด 5 % สรรพคุณ ช่วยบำรุงผิวหนังให้ชุ่มชื่นและ การบูร 5% ช่วยบำรุงหัวใจ แต่งกลิ่น

    

ในการกิจกรรมครั้งนี้ได้รับความสนใจ คณาจารย์ บุคลากร นักศึกษาและผู้สนใจ โดย น.ส.อุมาพร ภูสด ผู้ร่วมงานกล่าวว่า “การจัดกิจกรรมครั้งนี้ ครึกครื้นดีค่ะ เป็นบรรยากาศที่ทำให้จุดประกายให้คิดถึงการดูแลสุขภาพของคนวัยทำงาน ได้เรียนรู้อาหารพื้นฐาน รู้ว่าสมุนไพรช่วยยังไง จะดูแลสุขภาพยังไง” 
การจัดกิจกรรมเรียนรู้ในครั้งนี้ เป็นการนำความรู้จากห้องเรียนสู่สังคมโดยทีมคณาจารย์และนักศึกษา ซึ่งแนวทางการดูแลสุขภาพสำหรับคนวัยทำงาน สามารถทำได้ด้วยการปรับอิริยาบถ เช่น การออกกำลังกายหรือกายบริหาร ปรับสภาพแวดล้อม ลดความเครียด  รวมทั้งการดูแลสุขภาพด้วยการใช้ ผลไม้ พืชผักพื้นบ้าน และสมุนไพร ซึ่งจะช่วยแก้ไขหรือบรรเทาอาการที่เราสามารถทำเอง หรือจัดหามารับประทานได้ แต่หากมีอาการรุนแรงหรือสะสมเรื้อรังควรพบแพทย์เพื่อตรวจรักษา

 

 

 
  : บทความโดย : สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์และทีมนักศึกษา
  : ภาพประกอบโดย : สิทธา สุภาวจิตร, สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์
---------------------------------------------------------------------------------
เปิดโลกเขียวมะกอก

Share |
 

เปิดโลกเขียวมะกอก